این 4 مورد اصلی ترین علت تغییر رنگ کامپوزیت و لمینت دندان هستند

داشتن لبخندی درخشان که در طی سال‌ها کدر نشود، خواسته منطقی هر کسی است که برای درمان‌های زیبایی هزینه می‌کند. اما گاهی با گذشت زمان، زردی یا لکه‌های قهوه‌ای روی دندان‌ها ظاهر می‌شوند که لذت لبخند زدن را از بین می‌برند. در این مقاله به بررسی موشکافانه علت تغییر رنگ کامپوزیت و لمینت دندان می‌پردازیم تا بدانید چرا این اتفاق می‌افتد و چطور می‌توان از آن پیشگیری کرد. ابتدا با چرایی تغییر رنگ کامپوزیت و لمینت دندان شروع کنیم که ما ۴ دلیل را مطرح می کنیم.

۱. تفاوت ماهیت مواد در پایداری رنگ ترمیم‌های دندانی

برای اینکه بفهمیم علت تغییر رنگ کامپوزیت و لمینت دندان چیست، ابتدا باید با جنس این مواد آشنا شویم:

• کامپوزیت یک رزین پلیمری است که ذرات فیلر در آن پخش شده‌اند. این ماده به دلیل ساختار متخلخل و جذب آب (Water Absorption) در سطح میکروسکوپی، ذاتا مستعد رنگ‌پذیری است.
• در مقابل، لمینت‌های سرامیکی از جنس پرسلن هستند که ساختاری شیشه‌ای و غیرقابل نفوذ دارند. سرامیک‌ها در کوره پخته می‌شوند و سطحی بسیار متراکم دارند که رنگدانه‌ها به راحتی نمی‌توانند در بافت آن نفوذ کنند.

نفوذ رنگدانه‌ها به بافت متخلخل رزین کامپوزیت باعث تغییر رنگ می‌شود

رزین‌های کامپوزیتی هر چقدر هم که با کیفیت باشند، باز هم مقداری فضای خالی بین زنجیره‌های پلیمری خود دارند. وقتی شما مواد غذایی رنگی مصرف می‌کنید، این رنگدانه‌ها به داخل بافت کامپوزیت نفوذ کرده و باعث تغییر رنگ داخلی آن می‌شوند.

این فرآیند در لمینت‌های سرامیکی به دلیل نبود تخلخل تقریبا صفر است. به همین دلیل است که تغییر رنگ در کامپوزیت بسیار شایع‌تر از لمینت است. اگر به دنبال ثبات رنگ طولانی‌مدت هستید، لمینت گزینه برتری است، هرچند که تغییر رنگ لبه‌ای در لمینت هم به دلایل تکنیکی ممکن است رخ دهد.

مقاومت سطحی سرامیک در برابر لکه‌های خارجی

لمینت‌های سرامیکی دارای لایه لعاب (Glaze) هستند که مثل یک سد دفاعی عمل می‌کند. این لایه مانع از نشستن رنگدانه‌ها روی سطح دندان می‌شود. با این حال، اگر این لعاب در اثر گذشت زمان یا استفاده از خمیردندان‌های ساینده از بین برود، سطح سرامیک هم ممکن است دچار لکه‌های سطحی شود.

در واقع علت تغییر رنگ کامپوزیت و لمینت دندان در لمینت‌ها معمولا به مشکلات لبه‌ای یا از دست رفتن صیقل سطح مربوط می‌شود، در حالی که در کامپوزیت، رنگ به اعماق ماده نفوذ می‌کند.

۲. نقش رژیم غذایی و سبک زندگی در زرد شدن دندان‌ها

عادات روزانه شما تاثیر مستقیم و تعیین‌کننده‌ای بر ماندگاری درخشش ترمیم‌ها دارد. مصرف مداوم نوشیدنی‌های تیره مانند قهوه، چای غلیظ و شراب قرمز از اصلی‌ترین موارد در بررسی علت تغییر رنگ کامپوزیت و لمینت دندان هستند. این نوشیدنی‌ها حاوی تانن و کروموفورهایی هستند که به سطح ترمیم چسبیده و به مرور زمان باعث ایجاد لکه‌های پایدار می‌شوند.

دخانیات و نیکوتین نیز به عنوان عامل اصلی تیرگی شناخته می‌شوند

سیگار و قلیان دشمن شماره یک دندانپزشکی زیبایی هستند. نیکوتین و تار (قطران) موجود در دود دخانیات، لایه‌ای زرد و چسبنده روی ترمیم‌ها ایجاد می‌کنند که به سختی پاک می‌شود. در افراد سیگاری، تغییر رنگ لبه‌ای به دلیل نفوذ نیکوتین به درزهای بین ترمیم و دندان بسیار شایع است.

بررسی علت تغییر رنگ کامپوزیت و لمینت دندان در این افراد نشان می‌دهد که حتی با پولیش‌های مکرر هم نمی‌توان درخشش اولیه را بازگرداند، مگر اینکه عادت مصرف دخانیات کنترل شود.

۳. اشتباهات تکنیکی دندانپزشک در زمان نصب ترمیم

گاهی اوقات علت تغییر رنگ کامپوزیت و لمینت دندان به رفتارهای بیمار مربوط نمی‌شود، بلکه ریشه در مراحل اجرای کار دارد. اگر دندانپزشک در زمان انجام کامپوزیت، مراحل پلیمریزاسیون (سفت کردن با نور) را به درستی انجام ندهد، رزین کاملاً پخته نمی‌شود.

کامپوزیتی که به خوبی پخت نشده باشد، به شدت مستعد جذب رنگ و تغییر شکل در محیط دهان است. این یکی از نکات فنی ظریفی است که تنها با تجربه و دقت بالای متخصص قابل پیشگیری است.

اهمیت پولیش نهایی در جلوگیری از تجمع رنگدانه هم مطرح است

یک سطح کاملاً صیقلی، رنگ کمتری به خود می‌گیرد. اگر دندانپزشک وقت کافی برای پولیش نهایی کامپوزیت صرف نکند، سطح آن در مقیاس میکروسکوپی دارای زبری‌هایی خواهد بود که مثل آهنربا رنگدانه‌ها را جذب می‌کنند.

در مورد لمینت هم، اگر تطابق لبه‌ای دقیق نباشد، خونریزی لثه یا نشت بزاق در زیر کار باعث سیاه شدن لبه‌های لمینت می‌شود. بنابراین کیفیت اجرای کار سهم بزرگی در بررسی علت تغییر رنگ کامپوزیت و لمینت دندان دارد.

عدم ایزولاسیون صحیح و نفوذ خون یا بزاق

در حین چسباندن (باندینگ) کامپوزیت یا لمینت، دندان باید کاملاً خشک و ایزوله باشد. اگر کوچکترین قطره خون یا بزاق به سطح دندان برسد، چسبندگی مختل شده و فضایی برای نفوذ باکتری‌ها و رنگدانه‌ها ایجاد می‌شود. این پدیده که به آن «ریزنشت» یا Microleakage گفته می‌شود، باعث می‌شود که بعد از مدتی یک هاله تیره دور دندان ظاهر شود.

در واقع علت تغییر رنگ کامپوزیت و لمینت دندان در این موارد، آلودگی محیط در زمان نصب است که پایداری رنگ را به کل از بین می‌برد.

۴. سلامت دندان زیرین و تاثیر آن بر ظاهر درمان های زیبایی

گاهی تغییر رنگ از داخل خود دندان منشا می‌گیرد و ترمیم به دلیل شفافیتی که دارد، آن را منعکس می‌کند. اگر دندانی که روی آن لمینت یا کامپوزیت انجام شده، دچار پوسیدگی جدید شود یا عصب آن از بین برود، دندان زیرین سیاه می‌شود.

این سیاهی از زیر لایه نازک کامپوزیت یا لمینت عبور کرده و به نظر می‌رسد که ترمیم تغییر رنگ داده است. در بررسی علت تغییر رنگ کامپوزیت و لمینت دندان، نباید از سلامت بیولوژیک بافت‌های دندانی غافل شد.

خونریزی داخلی پالپ و عفونت دندان هم مطرح است

دندان‌هایی که ضربه خورده‌اند یا قبلاً درمان ریشه شده‌اند، ممکن است به مرور زمان تغییر رنگ دهند. مواد مورد استفاده در عصب‌کشی یا تجزیه شدن بافت عصب در داخل کانال، باعث تولید رنگدانه‌های تیره می‌شود.

چون کامپوزیت و برخی انواع لمینت (مثل ایمکس) شفافیت بالایی دارند، این تیرگی داخلی را نشان می‌دهند. تشخیص این مسئله بسیار مهم است چون درمان آن به جای تعویض ترمیم، انجام «بلیچینگ داخلی» یا درمان مجدد ریشه است تا علت تغییر رنگ کامپوزیت و لمینت دندان از ریشه حل شود.

پوسیدگی‌های ثانویه در مرزهای ترمیم می‌توانند رنگ دندان را تغییر دهند

اگر بهداشت دهان و دندان به درستی رعایت نشود، درزهای میکروسکوپی بین دندان و ترمیم محل تجمع میکروب‌ها می‌شوند. پوسیدگی که در لبه‌های کامپوزیت ایجاد می‌شود، رنگ قهوه‌ای تیره یا سیاهی دارد که به تدریج گسترش می‌یابد.

راهکارهای پیشگیری و مدیریت تغییر رنگ چیست؟

جلوگیری از تغییر رنگ همیشه آسان‌تر از درمان آن است. اگر به تازگی درمان زیبایی انجام داده‌اید، باید بدانید که نگهداری از آن یک تعهد روزانه است. اولین و ساده‌ترین راه، شستشوی دهان با آب بلافاصله بعد از مصرف مواد غذایی رنگی است. این کار ساده، زمان تماس رنگدانه‌ها با سطح ترمیم را به حداقل می‌رساند و علت تغییر رنگ کامپوزیت و لمینت دندان را در نطفه خفه می‌کند.

استفاده از خمیردندان‌های مناسب و غیرساینده هم توصیه می‌شود

بسیاری از مردم به اشتباه برای سفید نگه داشتن ترمیم‌های خود از خمیردندان‌های سفیدکننده قوی استفاده می‌کنند. این خمیردندان‌ها حاوی ذرات درشتی هستند که سطح صیقلی کامپوزیت یا لمینت را خراش می‌دهند. این خراش‌ها دقیقا همان جایی هستند که رنگدانه‌ها در آنجا گیر می‌کنند.

برای جلوگیری از این علت تغییر رنگ کامپوزیت و لمینت دندان، حتما از خمیردندان‌های ملایم استفاده کنید که توسط دندانپزشک تایید شده باشند.

همچنین بهتر است پولیش دوره‌ای انجام شود

اگر از کامپوزیت ونیر استفاده می‌کنید، مراجعه منظم برای پولیش سالانه یک انتخاب نیست، بلکه یک ضرورت است. دندانپزشک با استفاده از دیسک‌ها و خمیرهای مخصوص، لایه بسیار نازک سطحی را که رنگ گرفته برمی‌دارد و درخشش اولیه را باز می‌گرداند.

این اقدام محافظه‌کارانه باعث می‌شود عمر کامپوزیت شما افزایش یابد و نیاز به تعویض زودهنگام نداشته باشید. در واقع با مدیریت صحیح، می‌توان علت تغییر رنگ کامپوزیت و لمینت دندان را به خوبی کنترل کرد.

روش‌های درمانی برای ترمیم‌های تغییر رنگ داده چیست؟

وقتی تغییر رنگ اتفاق افتاد، باید ببینیم شدت آن چقدر است:

• اگر تغییر رنگ سطحی باشد، با یک برساژ و پولیش حرفه‌ای در مطب برطرف می‌شود.
• اما اگر تغییر رنگ ناشی از نفوذ عمیق به بافت کامپوزیت باشد، پولیش دیگر جوابگو نیست. در این موارد، لایه رویی کامپوزیت باید تراشیده شده و لایه جدیدی جایگزین شود.

در مورد لمینت سرامیکی نیز:

• اگر تغییر رنگ مربوط به لبه‌ها باشد، گاهی با اصلاح لبه‌ها مشکل حل می‌شود
• اما اگر پوسیدگی زیرین وجود داشته باشد، لمینت باید تعویض شود.

بیشتر بخوانید: همه چیز درباره تعویض کامپوزیت ونیر قدیمی دندان به زبان ساده

لطفا به این نکته هم توجه فرمایید ….

گاهی ترمیم شما تغییر رنگ نداده، بلکه دندان‌های طبیعی مجاور شما زرد شده‌اند و این تضاد باعث می‌شود ترمیم شما بد رنگ به نظر برسد. در این شرایط، انجام بلیچینگ روی دندان‌های طبیعی می‌تواند هماهنگی لبخند را بازگرداند.

این نکته ظریفی است که در تحلیل علت تغییر رنگ کامپوزیت و لمینت دندان باید به آن توجه داشت. لبخند یک مجموعه واحد است و تمام اجزای آن باید با هم هماهنگ باشند.

نقش اصول محافظه‌کارانه در حفظ بافت دندان و ماندگاری رنگ درمان های زیبایی

فلسفه ما در آرتمان درمان، حفظ حداکثری بافت سالم دندان است. هر چقدر دندان در زمان آماده‌سازی کمتر تراش بخورد، پیوند ترمیم با مینا قوی‌تر خواهد بود. مینای دندان بهترین بستر برای باندینگ است و حفظ آن باعث می‌شود لبه‌های ترمیم نشت کمتری داشته باشند.

نشت کمتر یعنی تغییر رنگ کمتر. بنابراین، علت تغییر رنگ کامپوزیت و لمینت دندان اغلب به میزان تراش و کیفیت باندینگ اولیه گره خورده است.

ما در مجموعه آرتمان درمان …

با استفاده از میکروسکوپ و بزرگ‌نمایی، تلاش می‌کنیم تا لبه‌های لمینت را با دقتی میکرونی تنظیم کنیم. این دقت بالا، راه ورود هرگونه رنگدانه یا باکتری را می‌بندد. رعایت این اصول فنی سخت‌گیرانه، دلیلی است بر اینکه چرا ترمیم‌های انجام شده در کلینیک ما، سال‌های سال بدون تغییر رنگ باقی می‌مانند. ما معتقدیم که زیبایی باید بر پایه سلامت و دقت علمی بنا شود تا ماندگار بماند.

پرسش و پاسخ‌های رایج در خصوص علت تغییر رنگ کامپوزیت و لمینت دندان