بررسی تاثیر دندان قروچه بر دوام ایمپلنت دندان و پروتز آن

سرمایه گذاری روی لبخند با کاشت دندان، تصمیمی بزرگ و ارزشمند است، اما اگر شب ها دندان هایتان را به هم می سایید، این سرمایه در خطر است. دندان قروچه می تواند مثل یک پتک عمل کرده و پایه های تیتانیومی را پیش از آنکه متوجه شوید، سست کند. در این مقاله می خواهیم بررسی کنیم که اصلا تاثیر دندان قروچه بر دوام ایمپلنت دندان چیست و چطور این عادت پنهان، موفقیت درمان شما را به چالش می کشد.

چرا دندان قروچه برای ایمپلنت یک تهدید جدی است؟

دندان قروچه یا براکسیسم، فعالیتی غیرارادی است. متاسفانه فشار ناشی از آن چندین برابر حالت عادی جویدن است. در واقع وقتی شما بیدار هستید، مغز به صورت هوشمند فشار فک را کنترل می کند، اما در خواب این ترمزهای طبیعی از کار می افتند. تاثیر دندان قروچه بر دوام ایمپلنت دندان در واقع به خاطر همین فشارهای مداوم و سنگینی است که به قطعات مکانیکی و بافت زنده وارد می شود.

ایمپلنت برخلاف دندان طبیعی، هیچ راهی برای فرار از فشار ندارد…

در دندان های ما، الیافی وجود دارد که مثل کمک فنر عمل می کنند، اما ایمپلنت به مستقیم و بدون این الیاف به استخوان جوش می خورد. این موضوع باعث می شود تمام استرس ناشی از سایش، بدون هیچ فیلتری به استخوان فک منتقل شود و آسیب بر جای بگذارد.

برای درک بهتر ماجرا، باید به بیولوژی بدن نگاه کنیم. دندان طبیعی توسط لیگامان های پریودنتال در جای خود معلق است. این الیاف ظریف نه تنها فشار را جذب می کنند، بلکه حاوی اعصابی هستند که به مغز دستور می دهند فک را شل کند. این یک سیستم دفاعی بی نظیر است که در پروتزهای کاشتنی وجود ندارد.

اما ایمپلنت فرق داد …

ایمپلنت از طریق فرآیند «اوسئواینتگریشن» مستقیماً با استخوان یکی شده است. نبود آن کمک فنر طبیعی به این معناست که تاثیر دندان قروچه بر دوام ایمپلنت دندان بسیار مخرب تر از دندان های واقعی است. کوچک ترین سایش شبانه، لرزشی را در کل ساختار ایمپلنت ایجاد می کند که می تواند پیوند استخوانی را سست نماید.

ویژگی	دندان طبیعی	ایمپلنت دندان
اتصال به فک	توسط الیاف منعطف (لیگامان)	اتصال مستقیم و صلب به استخوان
سنسور فشار	اعصاب حسی بسیار فعال دارد	فاقد اعصاب حسی مستقیم است
واکنش به سایش	جابجایی میکروسکوپی و خنثی کردن نیرو	انتقال مستقیم نیرو به بافت استخوان

نشانه های بالینی براکسیسم در دهان بیمار کدامند؟

بسیاری از بیماران ادعا می کنند که دندان قروچه ندارند، اما شواهد در دهان چیز دیگری می گوید. دندانپزشک با نگاه به دندان های طبیعی باقیمانده، به راحتی می تواند سایش های غیرعادی را تشخیص دهد. برخی از این علائم عبارتند از:

• صاف شدن برجستگی های روی دندان های آسیاب طبیعی.
• ایجاد خطوط سفید در کناره های زبان (Linea Alba).
• برجستگی عضلات فک در ناحیه گونه (بزرگ شدن عضلات ماستر).
• ترک های ریز روی مینای دندان های قدامی.

علائم تخریب ایمپلنت توسط دندان قروچه چیست؟

تشخیص اینکه دندان قروچه در حال آسیب زدن به درمان شماست، همیشه ساده نیست. بدن معمولاً با نشانه های کوچکی هشدار می دهد که باید به آن ها توجه کنید. یکی از اولین نشانه ها، لب پر شدن یا شکستگی های مکرر در لبه های روکش سرامیکی است. اگر متوجه شدید روکش دندانتان زودتر از موعد کدر شده یا پریدگی دارد، فشار شبانه مقصر اصلی است.

نشانه مهم دیگر، شل شدن پیچ اباتمنت است…

اباتمنت قطعه ای است که روکش را به پایه اصلی وصل می کند. لرزش های ناشی از سایش شبانه، دقیقاً مثل باز شدن پیچ یک دستگاه صنعتی بر اثر لرزش، باعث شل شدن این اتصال می شود. نادیده گرفتن این علامت، تاثیر دندان قروچه بر دوام ایمپلنت دندان را به مرحله ای می رساند که ممکن است کل پایه آسیب ببیند.

فشار شبانه چگونه باعث تحلیل استخوان می شود؟

استخوان فک بافتی است که بر اساس فشارهای وارده تغییر شکل می دهد. فشار مناسب باعث تراکم استخوان می شود، اما فشار بیش از حد و مداوم، بدن را مجبور به عقب نشینی می کند. در دندان قروچه، نیروها به جای اینکه عمودی باشند، اغلب به صورت کج و جانبی وارد می شوند. ایمپلنت ها برای تحمل نیروهای کج ساخته نشده اند.

این فشارهای غیرمحوری باعث می شوند استخوان در لبه های بالایی ایمپلنت شروع به تحلیل رفتن کند. با از بین رفتن استخوان کرستال (لبه ای)، پایداری ایمپلنت کم می شود. این فرآیند یکی از جدی ترین جنبه های تاثیر دندان قروچه بر دوام ایمپلنت دندان است که می تواند منجر به شکست کامل درمان شود.

راهکارهای محافظت از ایمپلنت کدامند؟

خبر خوب این است که براکسیسم به معنای شکست حتمی درمان نیست، بلکه نیاز به محافظت بیشتر دارد. اصلی ترین راهکار، استفاده از نایت گارد است.

نایت گارد یک لایه پلاستیکی مهندسی شده است که بین دندان های بالا و پایین قرار می گیرد. این وسیله ساده اما حیاتی، تاثیر دندان قروچه بر دوام ایمپلنت دندان را به شدت کاهش می دهد.

نایت گارد مثل یک ضربه گیر عمل می کند…

وقتی شما در خواب دندان ها را به هم فشار می دهید، پلاستیک نایت گارد نیرو را جذب کرده و اجازه نمی دهد ضربه به طور مستقیم به ایمپلنت برسد. همچنین باعث می شود عضلات فک در وضعیت آرام تری قرار بگیرند و شدت انقباضات کم شود.

نایت گارد باید مخصوص شما ساخته‌شود

یک نایت گارد خوب باید به صورت اختصاصی برای شما ساخته شود. انواع آماده که در داروخانه ها فروخته می شوند، معمولاً حجیم هستند و ممکن است حتی وضعیت را بدتر کنند. نایت گارد تخصصی بایت شما را تنظیم می کند تا فشار به صورت متوازن در کل فک پخش شود. این توازن، کلید اصلی در مهار تاثیر دندان قروچه بر دوام ایمپلنت دندان است.

انتخاب متریال مناسب برای روکش چقدر اهمیت دارد؟

متخصص ایمپلنت (یا متخصص ترمیمی و زیبایی) هنگام مواجهه با بیمار براکسیسم، باید در انتخاب متریال روکش دندان وسواس به خرج دهد. به عنوان مثال روکش های خیلی سخت مثل زیرکونیای خالص، اگرچه نشکن هستند، اما تمام فشار را مستقیماً به استخوان منتقل می کنند. گاهی اوقات نیاز است از موادی استفاده شود که کمی انعطاف پذیری داشته‌باشند.

به همین دلیل است که …

در رویکرد محافظه کارانه، ما تلاش می کنیم طرح درمان را به گونه ای تنظیم کنیم که فشار روی ایمپلنت تعدیل شود. استفاده از روکش های هیبرید یا تنظیم بسیار دقیق اکلوژن (بایت) می تواند تاثیر دندان قروچه بر دوام ایمپلنت دندان را مهار کند. هدف ما این است که دندان نه تنها زیبا باشد، بلکه در برابر فشارهای غیرعادی هم جان سالم به در ببرد.

مراحل پیشگیری از شکست ایمپلنت در افراد براکسیست چیست؟

برای اینکه بتوانید با وجود دندان قروچه، درمان ایمپلنتی موفقی داشته‌‎باشید، رعایت این مراحل ضروری است:

• تشخیص زودهنگام: قبل از شروع جراحی، شدت دندان قروچه باید توسط متخصص ارزیابی شود.
• جراحی هوشمندانه: استفاده از ایمپلنت های عریض تر برای توزیع بهتر نیرو در استخوان.
• طراحی پروتز اختصاصی: حذف نقاط تماس بلند در روکش ها برای جلوگیری از تمرکز فشار.
• استفاده از محافظ شبانه: تحویل نایت گارد بلافاصله بعد از اتمام مراحل پروتزی.
• چکاپ های منظم: بررسی وضعیت فیکسچرها و استخوان در بازه های زمانی کوتاه (مثلاً هر ۴ ماه).

آیا تزریق بوتاکس به دوام ایمپلنت کمک می کند؟

در سال های اخیر، استفاده از بوتاکس به عنوان یک راه درمان کمکی برای دندان قروچه بسیار محبوب شده‌است. بوتاکس به عضلات اصلی جویدن تزریق می شود تا قدرت انقباض آن ها را کم کند. این کار باعث می شود حتی اگر فرد در خواب بخواهد دندان قروچه کند، عضلات توانایی وارد کردن فشارهای ویرانگر را نداشته باشند.

تزریق بوتاکس می تواند یک راه حل موقت اما موثر برای تعدیل تاثیر دندان قروچه بر دوام ایمپلنت دندان باشد. این روش به خصوص در ماه های اول بعد از جراحی، که ایمپلنت هنوز در حال جوش خوردن است، بسیار مفید است. زیرا از وارد شدن ضربات ناگهانی به استخوان در حال ترمیم جلوگیری می کند.

پاسخ به سوالات رایج در خصوص تاثیر دندان ‌قروچه بر دوام ایمپلنت دندان